BHYT mở rộng chi trả cho khám định kỳ và sàng lọc: lộ trình, phạm vi và nguồn ngân sách

Quỹ Bảo hiểm Y tế (BHYT) đang được đề xuất để bao phủ thêm các hoạt động phòng bệnh: từ khám sức khoẻ định kỳ đến sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh trọng điểm. Bản dự thảo của Bộ Y tế nêu rõ danh mục bệnh, lộ trình triển khai theo từng giai đoạn, đồng thời xác định các chi phí thuộc phạm vi thanh toán và phương thức hỗ trợ khi quỹ chưa đủ khả năng cân đối. Bài viết này giải thích những điểm chính của đề xuất và những hệ quả thực tế người dân, cơ sở cung cấp dịch vụ và người lao động cần nắm.

Những mốc chính trong lộ trình thanh toán

Bộ Y tế đề xuất áp dụng theo lộ trình, bắt đầu từ năm 2027 với một số nhóm đối tượng cụ thể. Cụ thể, từ ngày 01/7/2027 sẽ thực hiện thanh toán chi phí khám sức khoẻ định kỳ cho một số đối tượng tham gia BHYT theo quy định được nêu trong Nghị định 165/2026/NĐ-CP; mức thanh toán tối đa được nêu bằng 15% mức lương cơ sở.

Đối với các chương trình sàng lọc và chẩn đoán sớm, dự thảo phân chia giai đoạn như sau: ngay từ 01/7/2027, các hoạt động sàng lọc viêm gan B, C được lồng ghép trong khám sức khoẻ định kỳ và nằm trong phạm vi thanh toán; tiếp đó có giai đoạn thí điểm bắt đầu từ 01/7/2028 và dự kiến thực hiện thanh toán cho một số bệnh theo mốc 01/01/2030 (ví dụ ung thư cổ tử cung). Một số bệnh khác như ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại trực tràng cùng một số bệnh mạn tính sẽ được đưa vào thanh toán theo lộ trình do Bộ Y tế quy định, bắt đầu áp dụng từ 01/01/2030 theo đề xuất.

7 nhóm bệnh ung thư và viêm gan được nêu trong đề xuất

Bản dự thảo nêu rõ việc mở rộng sang sàng lọc, chẩn đoán sớm cho bảy bệnh ung thư gồm: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan, đồng thời mở rộng phạm vi sang xét nghiệm phát hiện viêm gan B và viêm gan C. Việc này nhằm phát hiện sớm những bệnh có tỉ lệ ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ cộng đồng, theo lộ trình phân giai đoạn nêu trên.

Phạm vi chi trả: dịch vụ và chi phí nào được quỹ thanh toán?

Theo dự thảo, Quỹ BHYT sẽ chi trả các khoản chi gắn với hoạt động khám sàng lọc, chẩn đoán sớm và điều trị dự phòng trong phạm vi quyền lợi của người tham gia. Cụ thể gồm chi phí khám, dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư, dụng cụ, hóa chất và những chi phí khác nếu có — tất cả trong khuôn khổ tỷ lệ và mức hưởng đã được pháp luật BHYT quy định và phù hợp với khả năng cân đối của quỹ.

Bộ Y tế cũng đề xuất Bộ trưởng quy định chi tiết về quy trình chuyên môn cho các dịch vụ: khám sàng lọc, chẩn đoán sớm, khám sức khoẻ định kỳ, điều trị dinh dưỡng, điều trị dự phòng, dịch vụ phòng bệnh và quản lý bệnh mạn tính. Danh mục, tỷ lệ, điều kiện thanh toán và những quy định liên quan sẽ được xác định cụ thể nhằm đảm bảo thống nhất thực thi.

Dịch vụ dinh dưỡng và chăm sóc trẻ em nằm trong đề xuất

Từ ngày 01/7/2027, dự thảo nêu rõ việc thanh toán trong phạm vi quyền lợi BHYT cho chi phí điều trị dinh dưỡng với một số chỉ định cụ thể: động kinh kháng trị ở trẻ em, suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ dưới 6 tuổi, và trẻ sơ sinh sinh non nhẹ cân — theo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và hướng dẫn quốc gia về dịch vụ chăm sóc trẻ sơ sinh của Bộ Y tế.

Đồng thời, từ 01/01/2028 dự thảo mở rộng thanh toán sang chi phí quản lý bệnh mạn tính cùng một số dịch vụ phòng bệnh khác, nhằm hỗ trợ giai đoạn sau phát hiện và điều trị dài hạn cho người bệnh tham gia BHYT.

Vai trò của ngân sách nhà nước khi Quỹ BHYT chưa đủ

Bộ Y tế đề xuất cơ chế để ngân sách nhà nước bổ sung cho Quỹ BHYT khi quỹ chưa đủ khả năng cân đối để chi cho nhiệm vụ khám sức khoẻ định kỳ, sàng lọc, chẩn đoán sớm theo lộ trình. Trong trường hợp thiếu hụt, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Y tế báo cáo Chính phủ để cấp bổ sung từ nguồn ngân sách nhà nước vào Quỹ BHYT cho phần kinh phí còn thiếu.

Theo dự thảo, nguồn ngân sách dành cho khám sức khoẻ định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí sẽ được gửi vào Quỹ BHYT và được hoạch toán riêng so với nguồn quỹ thông thường. Mục đích là đảm bảo nguồn để chi cho các đối tượng thuộc phạm vi chi trả của ngân sách nhà nước, đồng thời giữ tính minh bạch trong quản lý nguồn lực.

Bộ Y tế đề xuất tăng mức hưởng BHYT và mở rộng chi trả sàng lọc sớm 7 bệnh ung thư

SKĐS – Bộ Y tế đề xuất tăng mức hưởng BHYT cho một số nhóm ưu tiên; mở rộng khám sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 nhóm bệnh ung thư.

Những hệ lụy và điều người dân cần chú ý

Việc mở rộng phạm vi thanh toán sẽ thay đổi cách người tham gia BHYT tiếp cận dịch vụ phòng bệnh: một số nhóm đối tượng sẽ được hưởng chi phí khám định kỳ, sàng lọc trong phạm vi mức hưởng BHYT; mặt khác, danh mục và tỷ lệ thanh toán cần được chờ quy định chi tiết để biết chính xác quyền lợi từng trường hợp.

Người lao động khi phát hiện doanh nghiệp có hành vi chậm hoặc trốn đóng BHYT cần nắm rõ quyền lợi và thủ tục để yêu cầu hoàn trả chi phí khám chữa bệnh hoặc xử lý theo pháp luật; thông tin chi tiết về quyền lợi và chế tài liên quan được mô tả rõ trong Chậm, trốn đóng BHYT: quyền lợi người lao động.

Với các dịch vụ liên quan đến dinh dưỡng và quản lý bệnh mạn tính, lựa chọn thực phẩm và chế độ ăn đóng vai trò hỗ trợ phòng bệnh và kiểm soát bệnh. Những gợi ý về nhóm người có thể hưởng lợi khi thêm một số loại trái cây vào chế độ ăn được trình bày trong 5 nhóm người được lợi khi ăn lê, giúp người đọc có thêm tham khảo liên quan đến dinh dưỡng phòng bệnh.

Ngoài ra, trong trường hợp người bệnh phát hiện không dung nạp hoặc có phản ứng với một loại thực phẩm, việc theo dõi triệu chứng và tìm giải pháp thay thế phù hợp là một phần của điều trị dinh dưỡng. Những hướng dẫn về nhận biết, cách theo dõi và lựa chọn thực phẩm thay thế khi một loại thực phẩm gây rối loạn tiêu hóa được trình bày trong Khi ăn trứng gây rối loạn tiêu hóa, có thể tham khảo nếu cần điều chỉnh chế độ ăn dựa trên tình trạng sức khoẻ cá nhân.

Kết luận: điều cần lưu ý khi chính sách được thực hiện

Đề xuất mở rộng chi trả của Quỹ BHYT hướng tới mục tiêu phát hiện sớm và giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào quy định chi tiết về danh mục, tỷ lệ, quy trình chuyên môn, cũng như năng lực cân đối quỹ và cơ chế bổ sung từ ngân sách nhà nước. Người dân nên theo dõi văn bản hướng dẫn cuối cùng để biết quyền lợi cụ thể; cơ sở y tế và nhà quản lý cần chuẩn bị khâu chuyên môn, thanh toán và báo cáo để triển khai suôn sẻ.

Nếu bạn là người tham gia BHYT hoặc đại diện cơ sở y tế, hãy lưu giữ chứng từ khám chữa bệnh và cập nhật thông tin hướng dẫn khi các nghị định, quyết định liên quan được ban hành chính thức.