Quản Lý Mỡ Máu Cao Cho Thai Phụ: An Toàn Và Hiệu Quả

Việc điều trị mỡ máu cao ở thai phụ là một vấn đề cần được chú ý đặc biệt. Thay vì chỉ tập trung vào việc giảm chỉ số lipid xuống mức bình thường, các bác sĩ cần xác định rõ loại mỡ máu nào cần điều chỉnh, chẳng hạn như LDL-C hay triglyceride (TG), cũng như đánh giá mức độ nguy hiểm và các yếu tố sức khỏe khác của người mẹ.

1. Thời Điểm Nào Thai Phụ Nên Điều Trị Mỡ Máu Cao?

Trong quá trình mang thai, cơ thể mẹ sẽ có những thay đổi đáng kể trong quá trình chuyển hóa để cung cấp năng lượng cho thai nhi. Vì vậy, mức mỡ máu có thể cao hơn so với người không mang thai mà không nhất thiết phải điều trị. Việc phân tích kỹ lưỡng tình trạng lipid và tiền sử bệnh tật là rất quan trọng. 696 Tân Bác Sĩ Từ Đại Học Y Hà Nội Đã Sẵn Sàng Đối Mặt Vớ… Việt Nam: Hành Trình Trở Thành Cường Quốc Bóng Đá Theo Nh… Hành Động Đáng Khen Của Người Phụ Nữ Nhặt Được Ví Có Vàng

– Đối với những trường hợp chỉ tăng nhẹ hoặc vừa về lipid, phương pháp tiếp cận chủ yếu nên là thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát cân nặng và thường xuyên vận động nếu không có chống chỉ định từ bác sĩ.

– Nếu tình trạng triglyceride tăng mạnh, cần tiến hành điều tra các nguyên nhân có thể như chế độ ăn uống nhiều đường, tăng cân quá mức, hay các bệnh lý khác như suy giáp hoặc bệnh thận. Theo Hiệp hội Lipid Hoa Kỳ, nếu mức TG khi đói vượt quá 250 mg/dL (khoảng 2,8 mmol/L), người bệnh nên được theo dõi chặt chẽ để tìm hiểu nguyên nhân cụ thể.

– Đặc biệt, nếu người mẹ cũng có mức đường huyết cao, việc kiểm soát glucose sẽ là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị mỡ máu. Điều này là cần thiết vì các vấn đề về glucose có thể ảnh hưởng đến tình trạng lipid.

– Ở trường hợp triglyceride quá cao, đây là tín hiệu cảnh báo cần đặc biệt chú ý, vì mức TG vượt quá ngưỡng an toàn có thể dẫn đến nguy cơ viêm tụy cấp, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Các mức độ triglyceride có thể tham khảo:

• TG ≥2,8 mmol/L (250 mg/dL): Cần kiểm tra lại chế độ ăn uống, thuốc đang sử dụng và tìm kiếm các nguyên nhân tiềm tàng.
• TG ≥5,6 mmol/L (500 mg/dL): Nguy cơ viêm tụy gia tăng, cần theo dõi gần hơn và có thể can thiệp thêm.
• TG ≥11,3 mmol/L (1.000 mg/dL): Đây là mức độ nguy hiểm, cần được theo dõi và điều trị bởi bác sĩ chuyên môn.

Đối với những trường hợp triglyceride cao, việc điều chỉnh chế độ ăn và kiểm soát sức khỏe là ưu tiên hàng đầu. Nếu tình trạng này vẫn tiếp diễn, các bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng omega-3 dạng thuốc kê đơn hoặc một số loại thuốc khác như fibrate, thường là sau tam cá nguyệt đầu tiên khi đã xác định được lợi ích lớn hơn nguy cơ.

2. Sử Dụng Thuốc Để Điều Trị Mỡ Máu Cao Ở Thai Phụ

Statin: Đây là nhóm thuốc phổ biến nhằm giảm cholesterol LDL và ngăn ngừa các biến cố tim mạch. Tuy nhiên, rất quan trọng để thai phụ không tự ý sử dụng statin, bởi không phải lúc nào việc giảm cholesterol bằng statin cũng cần thiết trong thai kỳ. Dữ liệu về độ an toàn cho thai nhi vẫn còn hạn chế.

Trước đây, statin từng bị chống chỉ định do lo ngại rằng cholesterol là yếu tố cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, vào năm 2021, FDA đã gỡ bỏ cảnh báo này sau khi xem xét các tài liệu cho thấy việc sử dụng statin vô tình trong giai đoạn đầu thai kỳ không làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh đáng kể.

Dù vậy, điều này không có nghĩa là statin được khuyến nghị cho mọi trường hợp thai phụ. Quyết định sử dụng hay tiếp tục sử dụng statin cần được thực hiện dưới sự tư vấn của bác sĩ, đặc biệt là đối với những thai phụ có nguy cơ tim mạch cao.

Khi nhận biết có thai, người bệnh cần:

• Thông báo ngay cho bác sĩ điều trị.
• Không tự ý thay đổi hay ngừng thuốc mà không có sự tư vấn của bác sĩ.
• Cung cấp thông tin về thuốc đã sử dụng, liều lượng và thời gian.
• Tiếp tục khám thai định kỳ theo hướng dẫn.

Bác sĩ sẽ đánh giá tình hình sức khỏe của mẹ và giai đoạn thai kỳ để quyết định tiếp tục hay thay đổi phương án điều trị.

Người bệnh không nên tự ý chuyển từ statin sang ezetimibe hoặc bất kỳ loại thuốc hạ lipid nào khác trong thai kỳ, do thiếu dữ liệu về độ an toàn của ezetimibe trong thai kỳ.

Trong các trường hợp cần thiết để kiểm soát LDL-C, bác sĩ có thể xem xét sử dụng thuốc gắn acid mật, nhưng nhóm thuốc này cũng có thể gây tăng triglyceride và ảnh hưởng đến hấp thu một số vitamin.

Đối với những thai phụ mắc tăng cholesterol máu gia đình nặng và có nguy cơ tim mạch cao, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp lọc LDL ngoài cơ thể.

Omega-3 và fibrate: Nếu triglyceride vẫn ở mức cao sau khi đã điều chỉnh chế độ ăn và các vấn đề liên quan, bác sĩ có thể cân nhắc đến việc dùng omega-3 loại thuốc kê đơn. Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng omega-3 để điều trị trong thai kỳ.

Fibrate, nhóm thuốc chủ yếu làm giảm triglyceride, cũng không được khuyến cáo sử dụng thường xuyên. Trong trường hợp triglyceride rất cao và có nguy cơ viêm tụy, bác sĩ có thể xem xét fibrate sau tam cá nguyệt đầu tiên khi đã đánh giá được lợi ích lớn hơn nguy cơ. Nếu người bệnh cảm thấy những triệu chứng như đau bụng hay buồn nôn, họ cần tới bệnh viện ngay để loại trừ viêm tụy cấp.

Mời độc giả xem thêm video: