RSV: Nguyên Nhân và Tại Sao Trẻ Sơ Sinh Dễ Bị Nguy Kịch?

Virus hợp bào hô hấp (RSV) đã trở thành mối lo ngại đáng kể cho sự phát triển của trẻ nhỏ, đặc biệt là với những bé sơ sinh. Hiện tượng này diễn ra không chỉ ở trẻ sinh non mà ngay cả những trẻ khỏe mạnh cũng có thể gặp nguy hiểm. Vậy, điều gì khiến RSV trở nên nguy hiểm như vậy?

Trẻ Nhỏ Thường Gặp Nguy Cơ Với RSV Bộ Y tế Ra Quyết Định Xử Lý Quảng Cáo Thực Phẩm Bổ Sung L… Hải Phòng: Động Viên Cán Bộ Y Tế Trong Ngày Quốc Khánh 2/9 Câu Chuyện Hồi Phục Kỳ Diệu Của Một Bệnh Nhân Lupus Nặng

Trong khuôn khổ Hội nghị Sản phụ khoa Quốc tế 2026, bác sĩ Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng khoa Nhi tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đã nhấn mạnh rằng số lượng trẻ nhập viện vì các vấn đề hô hấp như phế cầu, RSV và adenovirus đang gia tăng từ tháng 8. Bà cho biết: “Nhiều trẻ nhỏ đang được điều trị vì nhiễm RSV, đặc biệt là những trẻ dưới 3 tháng tuổi, trong số đó có cả những trường hợp nặng cần đến máy thở.” Bà còn cho biết thêm, có những trẻ chỉ sau một ngày khởi phát triệu chứng đã diễn biến nặng.

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới, RSV lây lan rất nhanh và hầu hết trẻ em sẽ tiếp xúc với virus này trong những năm đầu đời. Vào năm 2019, có khoảng 2,2 triệu ca nhập viện và 66.300 ca tử vong do RSV ở trẻ dưới 12 tháng tuổi trên toàn cầu. Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy khoảng 80% trường hợp trẻ phải điều trị hồi sức tích cực vì RSV là những trẻ sinh đủ tháng và trước đó khỏe mạnh.

PGS Thúy đã giải thích rằng: “Đường thở của trẻ nhỏ vốn rất nhỏ hẹp, khi niêm mạc bị viêm và có sự gia tăng đờm, lòng đường thở sẽ càng thu hẹp lại. Đặc biệt, trẻ dưới 3 tháng tuổi chưa có khả năng ho hiệu quả để tống đờm ra ngoài, khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn khi trẻ không bú được do nghẹt mũi.” Đồng thời, bà cũng cảnh báo về nguy cơ nhầm lẫn giữa RSV với cúm hoặc COVID-19 vì chúng có triệu chứng ban đầu tương tự, dễ dẫn đến tâm lý chủ quan.

Cùng một đề tài, bác sĩ Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Hệ thống BVĐK Tâm Anh, đã chia sẻ rằng tâm lý chủ quan của nhiều gia đình khiến cho việc phòng ngừa không được thực hiện kịp thời. Nhiều người vẫn cho rằng trẻ bụ bẫm và khỏe mạnh sẽ ít gặp nguy cơ mắc bệnh.

Nguy Cơ Đồng Nhiễm và Hậu Quả Dài Hạn

RSV thường không đơn độc khi tấn công hệ hô hấp. Virus này có khả năng làm tổn thương đường thở, tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn khác tấn công và khiến tình hình trở nên xấu hơn. Theo một nghiên cứu tại Việt Nam, trong số các trẻ viêm phổi do RSV, hơn 80% bị nhiễm thêm vi khuẩn, chủ yếu là phế cầu.

Khi virus và vi khuẩn đồng nhiễm, trẻ thường sẽ cần nhập viện lâu hơn và gây tốn kém hơn cho gia đình. Đặc biệt, nhiễm RSV nặng trong giai đoạn đầu đời có thể để lại các di chứng hô hấp kéo dài. Một nghiên cứu cho thấy trẻ nhập viện vì RSV trong độ tuổi 6–23 tháng có nguy cơ mắc hen phế quản cao gấp 3,9 lần trong hai năm sau khi nhiễm.

Ngoài vấn đề sức khỏe, việc trẻ mắc RSV nặng cũng tạo ra gánh nặng tài chính cho nhiều gia đình. Chi phí nhập viện cho một lần trẻ nhập viện do RSV có thể chiếm đến 32–70% lương tối thiểu hàng tháng tại Việt Nam. Đối với những gia đình có trẻ cần phải điều trị tại hồi sức tích cực, 100% họ đều phải sử dụng tiền tiết kiệm và hơn 12% phải vay mượn.

Ngoài ra, một nghiên cứu tại châu Âu cho thấy 91% cha mẹ cảm thấy lo lắng khi con mình phải nằm viện vì RSV và khoảng 27% vẫn tiếp tục cảm thấy lo lắng ngay cả sau 6 tuần từ giai đoạn cấp tính.

Các Biện Pháp Phòng Ngừa Hiệu Quả Từ Thai Kỳ

Bác sĩ Hà nhấn mạnh rằng một trong những cách bảo vệ tự nhiên tốt nhất là miễn dịch của mẹ truyền sang con. Trong thai kỳ, một số kháng thể của mẹ sẽ được truyền qua nhau thai, giúp tạo ra miễn dịch cho trẻ ngay cả khi mới sinh. Đây là một trong những phương pháp phòng ngừa được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo.

Do đó, việc phòng ngừa cho trẻ có thể bắt đầu từ thai kỳ. Gia đình nên giao tiếp với bác sĩ về các biện pháp phòng ngừa phù hợp, giúp trẻ được bảo vệ sớm ngay từ những tuần đầu đời thay vì chỉ phản ứng khi bệnh xảy ra. Ngày 1/7/2026, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1965/QĐ-BYT, đưa bệnh do RSV vào danh sách các bệnh truyền nhiễm nhóm B cần giám sát và báo cáo.

Bác sĩ Mỹ Nhi cho biết: “Việt Nam đã có khuyến cáo của Hội Y học dự phòng, Hội Phụ sản Việt Nam và Bộ Y tế để tăng cường tư vấn và bảo vệ mẹ và trẻ.” Các chuyên gia khuyến khích phụ nữ mang thai nên thảo luận với bác sĩ về nguy cơ RSV và các biện pháp phòng ngừa có sẵn. Tuy nhiên, không có biện pháp nào hoàn toàn đảm bảo rằng trẻ sẽ không mắc RSV; mục tiêu là giảm nguy cơ mắc bệnh nặng.

Các biện pháp vệ sinh sau sinh cũng rất quan trọng như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, và cho trẻ bú mẹ. Đặc biệt, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu như thở khó, thở nhanh hoặc quấy khóc kéo dài.

Truyền hình trực tuyến: ‘PHÒNG NGỪA VIRUS RSV TRONG MÙA BỆNH HÔ HẤP’

Virus RSV không chỉ ảnh hưởng đến trẻ nhỏ mà còn tác động đến sức khỏe của người cao tuổi và những người có bệnh lý nền mãn tính.