Thực Trạng Sử Dụng Thuốc Lá Tại Việt Nam: Cần Các Biện Pháp Kiểm Soát Hiệu Quả Hơn

Hơn 15 triệu người Việt Nam vẫn sử dụng thuốc lá

Theo dữ liệu từ cuộc khảo sát STEPS năm 2021, tỷ lệ người lớn tại Việt Nam hút thuốc lá đạt 20,8%, tương đương khoảng 15,8 triệu người. Đặc biệt, tỷ lệ này ở nam giới lên tới 41,1%, trong khi ở nữ giới chỉ là 0,6%.

Dù tỷ lệ hút thuốc đã giảm từ 23,8% năm 2010, xuống còn 20,8% vào năm 2021, mức giảm này tương đối thấp chỉ khoảng 3 điểm phần trăm trong suốt một thập kỷ qua, cho thấy cần có nỗ lực mạnh mẽ hơn nữa để cải thiện tình hình. Sự Thay Đổi Của Ngành Nội Tiết Nhờ Trí Tuệ Nhân Tạo: Bác… Cảnh Giác Với Nhồi Máu Cơ Tim Ở Người Trẻ Tuổi: Nguyên Nh… Khám Sức Khỏe Toàn Dân: Bệnh Viện ĐKKV Hóc Môn Dẫn Đầu Tạ…

Việt Nam hiện đang nằm trong số 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất trên thế giới và đứng vị trí thứ 3 trong khu vực ASEAN. Điều này đang tạo ra thách thức lớn đối với mục tiêu hạn chế sử dụng thuốc lá và quản lý các yếu tố rủi ro liên quan đến sức khỏe cộng đồng.

Đối với thanh thiếu niên, tỷ lệ hút thuốc cũng ghi nhận có xu hướng giảm, từ 5,36% năm 2013 xuống còn 2,78% năm 2019 ở nhóm tuổi 13-17. Tuy nhiên, tiến trình này đang có nguy cơ bị tác động bởi sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Sự dễ dàng tiếp cận vào các sản phẩm chứa nicotine mới có thể dẫn đến việc hình thành một thế hệ người trẻ sử dụng nicotine, đánh dấu sự suy giảm những thành tựu đã đạt được trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong những năm qua.

Hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm do thuốc lá

Thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh lý mãn tính và không lây nhiễm, đồng thời là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, trong khi phần lớn các hệ lụy này đều có thể phòng ngừa được.

Thống kê từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu mà Tổ chức Y tế Thế giới công nhận cho thấy thuốc lá gây ra hơn 100.000 vụ tử vong mỗi năm tại Việt Nam. Trong đó, khoảng 84.500 người chết do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong vì phơi nhiễm với khói thuốc thụ động.

Các con số này cho thấy tác hại của thuốc lá không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng mà còn tác động lớn đến những người xung quanh thông qua khói thuốc thụ động.

Đáng lưu ý, gánh nặng bệnh tật do thuốc lá kéo theo nhiều hệ lụy lâu dài cho gia đình, hệ thống y tế và toàn xã hội, dẫn đến tăng cường nhu cầu khám chữa bệnh, chi phí điều trị và nguy cơ mất khả năng lao động hay tử vong sớm.

Bên cạnh những ảnh hưởng về sức khỏe, thuốc lá còn tạo ra gánh nặng kinh tế đáng kể.

Chi phí y tế cho các bệnh liên quan đến thuốc lá ước tính khoảng 92,4 nghìn tỷ đồng năm 2019, gia tăng lên 108,7 nghìn tỷ đồng năm 2022. Tổn thất do tử vong sớm chiếm tới 79% tổng gánh nặng kinh tế.

Chi tiêu từ Quỹ bảo hiểm y tế cho khám chữa bệnh liên quan đến thuốc lá cũng ở mức cao, khoảng 8,3 nghìn tỷ đồng năm 2019 và 8,7 nghìn tỷ đồng năm 2022, chiếm khoảng 7,5% tổng chi từ quỹ này.

Tính tổng thể, gánh nặng kinh tế do hút thuốc ở mức khoảng 1,14% GDP năm 2022.

Các số liệu này chứng minh rằng chi phí mà thuốc lá gây ra cho xã hội lớn hơn nhiều so với những lợi ích kinh tế từ việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm này. Vì vậy, kiểm soát thuốc lá không chỉ là vấn đề y tế mà còn là yêu cầu cấp thiết về kinh tế – xã hội và phát triển bền vững.

Yêu cầu tăng cường các chính sách kiểm soát thuốc lá

Các kết quả đạt được trong hơn một thập kỷ qua từ Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy các chính sách kiểm soát đã mang lại hiệu quả, giảm tỷ lệ hút thuốc và phơi nhiễm với khói thuốc.

Tuy nhiên, sự giảm sút vẫn còn chậm, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới vẫn cao và gánh nặng bệnh tật, tử vong, cũng như gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra vẫn rất lớn. Sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới tiếp tục tạo ra những thách thức mới cho công tác phòng, chống tác hại thuốc lá.

Do đó, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là cần thiết để thiết lập cơ sở pháp lý cho việc thực hiện các giải pháp mạnh mẽ và đồng bộ hơn nhằm giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, ngăn chặn khả năng tiếp cận nicotine, đặc biệt đối với trẻ em, thanh thiếu niên và các nhóm dễ bị tổn thương; đồng thời bảo vệ những thành quả đã có trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá.

Theo Quyết định số 568/QĐ-TTg, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 36%, và ở nữ giới xuống dưới 1%.

Song song với đó, Việt Nam cũng đặt mục tiêu giảm tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc tại nơi làm việc xuống dưới 25%; tại nhà hàng xuống dưới 65%; tại quán bar, cà phê xuống dưới 70% và tại khách sạn xuống dưới 50%.

Để đạt được các mục tiêu này vào năm 2030, bên cạnh việc thực thi nghiêm các quy định hiện hành, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung các biện pháp kiểm soát hiệu quả, dựa trên các bằng chứng khoa học và phù hợp với kinh nghiệm quốc tế.

Các chính sách nên tập trung vào việc giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm thuốc lá đối với trẻ em và thanh thiếu niên, giảm phơi nhiễm với khói thuốc trong cộng đồng, đồng thời tăng cường môi trường hỗ trợ người hút cai thuốc.

Việc hoàn thiện luật pháp về phòng, chống tác hại của thuốc lá, do đó, không chỉ nhằm kiểm soát sản phẩm gây nghiện mà còn là một giải pháp quan trọng để giảm bệnh tật, tử vong có thể phòng tránh, giảm chi phí y tế và gánh nặng kinh tế – xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu chăm sóc và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Cần hoàn thiện hành lang pháp lý kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

SKĐS – Cần hoàn thiện quy định pháp luật để đáp ứng yêu cầu kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và sản phẩm thuốc lá mới…