Chủ Nhật, 23/08/2026
home Trang chủ articleThời SựarticleY TếarticleSức Khoẻ TVarticleDinh DưỡngarticleY Học 360articleKhoẻ – ĐẹparticleY Học Cổ Truyền
Thời Sự

Khám Phá Nguồn Gốc Dịch Bệnh Hủy Diệt Nền Văn Minh Châu Mỹ Qua Xác ướp 500 Năm

admin

14/08/2026 · 8 phút đọc

Khám Phá Nguồn Gốc Dịch Bệnh Hủy Diệt Nền Văn Minh Châu Mỹ Qua Xác ướp 500 Năm

Trong suốt nhiều thế kỷ, các nhà nghiên cứu đã dày công tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến sự suy tàn của các nền văn minh cổ đại ở châu Mỹ. Họ nhận định rằng yếu tố chính không chỉ đến từ các cuộc xâm lăng của thực dân châu Âu mà còn rất nhiều từ các căn bệnh truyền nhiễm ghê gớm.

Gần đây, một nghiên cứu đầy thú vị đã được công bố trên tạp chí Science, cung cấp những bằng chứng di truyền đầu tiên về căn bệnh đã góp phần gây ra thảm họa này. Các nhà khoa học đã tiến hành phân tích mẫu xương của hai xác ướp cổ được phát hiện tại Chile, qua đó xác định được mã gen của virus đậu mùa cổ xưa nhất tại Tân Thế giới. Nhóm Đối Tượng Lừa Đảo Qua Livestream ‘Vé Cào Trúng…

Hai mẫu vật này thuộc về hai cá thể được ướp xác một cách tự nhiên, được khai quật từ khu vực khảo cổ Camarones 9 ở miền bắc Chile. Một trong hai thi hài là của một phụ nữ khoảng 30-35 tuổi, còn người kia là một nam thanh niên 18-20 tuổi, có khả năng cao là người Inca sống trong giai đoạn đầu của thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha.

Xác ướp 500 tuổi hé lộ nguồn gốc dịch bệnh từng xóa sổ gần 90% dân số châu Mỹ- Ảnh 1.

Thung lũng Camarones ở miền Bắc Chile, nơi 2 xác ướp được tìm thấy. Ảnh: Yastay/Wikimedia Commons

Khi tiến hành khai quật, hai thi hài được quấn trong các tấm mền tự nhiên và nhiều đồ vật an táng theo phong tục địa phương. Điều đặc biệt là ban đầu nhóm nghiên cứu chỉ định tìm kiếm DNA người để làm rõ lịch sử hoặc truy vết bệnh lao, nhưng lại phát hiện các đoạn DNA nguyên vẹn của virus đậu mùa.

Kết quả so sánh cho thấy dòng virus trong hai xác ướp hoàn toàn giống nhau, điều này cho thấy cả hai đều chết trong cùng một đợt dịch bệnh. Dựa trên các phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ, thời điểm tử vong của hai người này được ước lượng khoảng từ năm 1492 đến 1631.

Khung thời gian này trùng khớp với giai đoạn các nhà chinh phục Tây Ban Nha bắt đầu thâm nhập vào Nam Mỹ và gây ra sự sụp đổ cho đế chế Inca. Phân tích di truyền của virus cho thấy chủng virus này có vị trí tiến hóa trung gian giữa các biến thể đậu mùa tại châu Âu trong thời kỳ Trung cổ và các loại virus sau này.

Xác ướp 500 tuổi hé lộ nguồn gốc dịch bệnh từng xóa sổ gần 90% dân số châu Mỹ- Ảnh 2.

Tranh vẽ của người Aztec về dịch đậu mùa vào khoảng thế kỷ XVI. Nguồn: Wikimedia Commons

Khám phá này cũng tạo ra một cái nhìn mới cho giới khảo cổ về các dấu hiệu bệnh lý tồn tại trên các thi thể. Những tổn thương được xem là do nhiễm độc asen giờ đây được xác định là những vết rỗ đặc trưng của bệnh đậu mùa, một căn bệnh có khả năng gây ra các mụn mủ đau đớn khắp cơ thể.

Vào thời điểm người châu Âu đặt chân đến Tân Thế giới, người dân bản địa không có khả năng miễn dịch tự nhiên với căn bệnh này. Dịch đậu mùa lan rộng nhanh chóng, kết hợp với điều kiện nghèo đói, nô lệ và xung đột, đã dẫn đến cái chết của gần 90% dân số bản địa, hủy diệt các nền văn minh lừng lẫy như Maya, Aztec và Inca.

Không chỉ gây ra những thiệt hại về thể xác, dịch đậu mùa còn tác động nặng nề đến tâm lý của người dân bản địa. Tỷ lệ tử vong cao và sự bùng phát nhanh chóng khiến nhiều cộng đồng nghĩ rằng các vị thần của họ đã bỏ rơi họ trước sức mạnh của những kẻ xâm lược.

Xác ướp 500 tuổi hé lộ nguồn gốc dịch bệnh từng xóa sổ gần 90% dân số châu Mỹ- Ảnh 3.

Quân Tây Ban Nha của nhà chinh phục Francisco Pizzaro lật đổ Đế chế Inca (tranh vẽ của John Everett Millais vào khoảng thế kỷ 19). Nguồn: Wikimedia Commons

Về mặt sinh học, những dữ liệu gen này mở ra một góc nhìn mới về sự biến đổi của virus đậu mùa. Virus này đã trải qua một quá trình tiến hóa kéo dài trước thế kỷ 16, nhưng tốc độ tiến hóa của nó lại chậm lại đáng kể trong thời kỳ bùng nổ thuộc địa.

Nhờ vào sự thiếu hụt miễn dịch của cư dân bản địa, virus đậu mùa dễ dàng lây lan mà không cần điều chỉnh hay đột biến. Sự tiến hóa của virus chỉ gia tăng trở lại vào thế kỷ 19, khi bác sĩ Edward Jenner phát triển thành công vaccine đậu mùa, thúc đẩy các chiến dịch tiêm chủng. Điều này đặt ra rào cản miễn dịch nhân tạo, buộc virus phải biến đổi để tồn tại, cuối cùng dẫn đến việc xóa sổ hoàn toàn căn bệnh vào năm 1980.

Mặc dù hai mẫu DNA được khai thác từ Chile chỉ đại diện cho một phần nhỏ, nhưng đây là bước tiến lớn trong việc chứng minh giá trị của DNA cổ đại trong việc làm sáng tỏ các sự kiện lịch sử. Những bằng chứng sinh học không thể chối cãi này đã ở trong lòng đất suốt 500 năm và giờ đây đã xác nhận bi kịch đau thương của cư dân bản địa châu Mỹ khi những kẻ xâm lược đầu tiên xuất hiện.

Để tìm hiểu thêm về các hệ luỵ và biện pháp xử lý liên quan đến hành động quấy rối, hãy tham khảo bài viết về Thiếu Niên Gọi Điện Quấy Rối Tổng Đài 113. Khi xã hội hiện nay đang phải đối mặt với nhiều vấn đề tương tự, thông tin từ những vụ việc này có thể giúp ích cho sự hiểu biết chung.

Các phương pháp và giải pháp nhằm đảm bảo an toàn giao thông và giảm thiểu tai nạn cũng cần được đề cập tới, như được nêu trong bài viết về Vai Trò Của AI Trong Chiến Lược Giảm Thiểu Tai Nạn Giao Thông.

Những thông tin này sẽ giúp chúng ta không chỉ nhìn nhận lại lịch sử mà còn đề xuất chính sách và biện pháp hợp lý cho tương lai.

health_and_safety

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.

Tác giả

admin

Đội ngũ biên tập Sức Khỏe Mỗi Ngày chuyên tổng hợp và kiểm chứng thông tin sức khỏe từ các nguồn uy tín trước khi đăng tải.