Cảnh báo lũ quét, sạt lở ở 3 tỉnh miền Trung: vùng nguy cơ, diễn biến và cách ứng phó

Hồi báo từ cơ quan khí tượng cho thấy mưa lớn kéo dài ở một số khu vực của Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Ngãi đã đẩy trạng thái đất gần đạt mức bão hòa, tạo nền tảng cho lũ quét và sạt lở. Thông tin mưa đo được trong vòng 14 giờ (từ 17 giờ ngày 5/9 đến 7 giờ ngày 6/9) gồm các điểm có mức mưa rất cao, điển hình như Yên Thượng 111 mm (Nghệ An), Đồn Biên Phòng571 107,8 mm (Hà Tĩnh) và Phổ Phong 131,8 mm (Quảng Ngãi). Kết hợp với dữ liệu độ ẩm đất cho biết nhiều khu vực đã đạt hoặc tiến sát trạng thái bão hòa (trên 85%), nguy cơ thiên tai cấp thiết cần được chú ý.

Diễn biến mưa trong ngắn hạn và mức cảnh báo

Theo dự báo ngắn hạn, trong 6 giờ tới khu vực nêu trên tiếp tục có mưa với lượng phổ biến 5–10 mm, một số nơi có thể vượt 30 mm. Trong điều kiện đất đã bão hòa hoặc gần bão hòa, lượng mưa thêm dù không lớn cũng đủ làm tăng nguy cơ xuất hiện lũ quét trên các sông, suối nhỏ và làm sạt lở trên sườn dốc.

Cơ quan chuyên môn đã đưa ra cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất: Cấp 1. Mức này cho thấy cần thận trọng, theo dõi sát diễn biến mưa và dòng chảy tại các khu vực nhạy cảm.

Tác động thực tế khi lũ quét và sạt lở xảy ra

Lũ quét và sạt lở có thể gây hậu quả trực tiếp tới tính mạng, tài sản và kết cấu hạ tầng. Một số hệ quả dễ thấy gồm:

• Đe dọa an toàn người dân cư trú gần khe suối, triền đồi hoặc vùng thấp.
• Gây tắc nghẽn giao thông cục bộ do bùn đất tràn ngang đường, ảnh hưởng di chuyển của phương tiện.
• Hư hỏng công trình dân sinh và cơ sở sản xuất, tác động dây chuyền tới sinh kế và hoạt động kinh tế – xã hội.

Những khu vực được xác định có nguy cơ cao

Dưới đây là danh sách các xã, phường được nêu có nguy cơ lũ quét, sạt lở trong thông báo của cơ quan dự báo:

Nghệ An: Châu Khê, Mường Lống, Nga My, Tam Thái, Tương Dương, Vạn An, Xuân Lâm.

Hà Tĩnh: Hương Khê, Vũ Quang.

Quảng Ngãi: Ba Vinh, Bình Chương, Bình Minh, Lân Phong, Minh Long, Sơn Linh, Thiện Tín; Ba Gia, Ba Tơ, Bờ Y, Đăk Tờ Kan, Đình Cương, Đông Trà Bồng, Dục Nông, Ia Tơi, Kon Đào, Kon Plông, Mộ Đức, Nghĩa Giang, Nguyễn Nghiêm, P. Đức Phổ, P. Trà Câu, Phước Giang, Sơn Hà, Sơn Hạ, Sơn Mai, Sơn Tây Hạ, Sơn Tây Thượng, Sơn Thủy, Sơn Tịnh, Tây Trà Bồng, Thanh Bồng, Trà Bồng, Trà Giang, Trường Giang, Vệ Giang.

Ai cần lo ngại và cần làm gì ngay bây giờ

Những người sinh sống hoặc làm việc trong các danh sách vùng trên, cư dân gần suối, sống trên sườn đồi hoặc dưới chân taluy dốc là đối tượng có nguy cơ cao nhất. Một số bước nên được thực hiện để giảm thiểu rủi ro, mang tính chất khuyến nghị chung dựa trên mối nguy hiện hữu:

• Theo dõi thông tin cảnh báo từ đài khí tượng, chính quyền địa phương và các kênh chính thức.
• Tránh ở lại vùng suối, bãi đất thấp hoặc nơi có dấu hiệu nứt nẻ trên sườn đồi khi có mưa lớn liên tục.
• Chuẩn bị phương án di chuyển an toàn, đặc biệt cho người già, trẻ em và những người có khó khăn vận động.
• Bảo quản giấy tờ, tài sản quan trọng ở vị trí cao, tránh nơi dễ bị ngập.

Vai trò của chính quyền địa phương và khuyến nghị hành động

Thông báo nhấn mạnh yêu cầu các cơ quan chức năng tại địa phương rà soát các điểm nghẽn dòng chảy và những vị trí xung yếu để lập phương án phòng tránh, ứng phó. Những việc cụ thể nên được cân nhắc tại địa phương gồm xác định các điểm tập trung có thể bị cô lập, kiểm tra hệ thống tiêu thoát nước, và sẵn sàng bố trí lực lượng can thiệp trong trường hợp cần thiết.

Việc tổ chức thông tin cảnh báo kịp thời tới dân cư ở vùng thấp hoặc ven suối là yếu tố then chốt để giảm thiểu thiệt hại. Đồng thời, các cộng đồng cần phối hợp cùng chính quyền rà soát đường thoát hiểm và trang bị kiến thức cơ bản khi xảy ra lũ quét, sạt lở.

Ngoài ra, những sự cố thiên tai có thể làm dấy lên những vấn đề liên quan tới quản lý tài sản, quy hoạch và giám sát hoạt động xây dựng. Người dân và các bên liên quan có thể tham khảo hướng dẫn liên quan đến quản lý và trách nhiệm trong lĩnh vực bất động sản để hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ khi xảy ra thiệt hại; ví dụ trên các nội dung pháp lý mới về xử lý sai phạm trong môi giới, quản lý bất động sản như Nghị định 339/2026 xử phạt môi giới có thể là nguồn tham khảo khi cần làm rõ trách nhiệm liên quan tới tài sản và giao dịch.

Những lưu ý về an toàn chung và liên quan đến tình huống khẩn cấp khác

Trong tình huống khẩn cấp, định hướng tìm nơi trú ẩn an toàn phải được cân nhắc kỹ: không mọi vị trí kín đáo đều là chỗ trú ẩn an toàn trong mọi hiểm họa. Ví dụ, trong các vụ hỏa hoạn tại chung cư có những bài học về phương án thoát nạn và nơi không nên xem là nơi ẩn náu an toàn, như bài phân tích quanh sự cố tại HH1 Nguyễn Tuân về lý do nhà vệ sinh không phải chỗ an toàn trong nhiều tình huống khẩn cấp (Cháy chung cư HH1 Nguyễn Tuân).

Bên cạnh đó, các yếu tố gây rủi ro thêm cho cứu hộ và giao thông trong thời gian thiên tai như các vật thể bay hay hoạt động không an toàn gần vùng trời cũng cần được lưu ý. Những sự việc ảnh hưởng tới không phận dân dụng, chẳng hạn như việc một chiếc diều bay được phát hiện ở độ cao đáng kể gần cầu, từng được đưa ra như bài cảnh báo về an toàn hàng không, cho thấy rủi ro từ nhiều nguồn khác nhau có thể làm phức tạp hoạt động cứu hộ (Diều bay gần Cầu Khuể).

Chuẩn bị sau mưa: khôi phục và đánh giá thiệt hại

Khi mưa giảm và nước rút, bước tiếp theo là kiểm tra an toàn công trình, đường giao thông và hệ thống điện nước. Việc đánh giá thiệt hại cần được tiến hành theo trình tự ưu tiên để đảm bảo an toàn cho người dân trước khi cho phép quay trở lại nhà ở hoặc khôi phục hoạt động sản xuất. Các báo cáo hiện tại đã nêu rõ tính cấp thiết của việc rà soát, tuy nhiên quyết định cụ thể về việc mở lại đường, cho người dân trở về cần tuân theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Lũ quét khác với lũ lụt thông thường như thế nào?
Lũ quét thường xuất hiện đột ngột trên sông, suối nhỏ, trên nền đất dốc khi lượng mưa lớn khiến nước, bùn đất đổ mạnh xuống; trong thông báo hiện tại, cơ quan dự báo đã nêu nguy cơ lũ quét trên các sông, suối nhỏ.

2. Mức cảnh báo Cấp 1 có nghĩa là gì?
Thông tin nêu trong bản tin ghi cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai: Cấp 1. Đây là dấu hiệu cần theo dõi sát và thực hiện các biện pháp đề phòng; người dân ở vùng nguy cơ nên chuẩn bị phương án di chuyển an toàn nếu tình hình xấu đi.

3. Khi nào người dân ở vùng nguy cơ cần sơ tán?
Việc sơ tán nên được thực hiện khi chính quyền địa phương ra lệnh hoặc khi có dấu hiệu khẩn cấp như xuất hiện dòng nước xiết, vết nứt lớn trên sườn đồi, hoặc khi có khuyến cáo từ lực lượng chức năng. Người dân cần lắng nghe thông tin tại kênh chính thức để hành động kịp thời.

Kết luận

Sự kết hợp giữa lượng mưa lớn đã đo được, độ ẩm đất tiến sát trạng thái bão hòa và dự báo mưa tiếp tục trong vài giờ tới tạo nên nguy cơ lũ quét, sạt lở ở một số địa bàn của Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Ngãi. Việc rà soát điểm xung yếu, cảnh báo kịp thời và chuẩn bị phương án ứng phó là bước thiết yếu để giảm thiểu thiệt hại. Người dân tại các khu vực liệt kê cần nâng cao tỉnh giác và chuẩn bị phương án bảo vệ tính mạng, hàng hóa quan trọng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương.

Chậm khởi hành 1 giờ, hơn 100 du khách Việt thoát khỏi trận lũ quét ở Nepal

SKĐS – Chậm khởi hành khoảng 1 giờ, hơn 100 du khách Việt vô tình tránh được cung đường lũ quét ở Nepal.